Poznajemy kulisy Teatru Narodowego w Warszawie – zwiedzanie „Za kulisami” i historia sceny narodowej
Teatr Narodowy w Warszawie odwiedziliśmy w mroźny dzień 22.01.2026 r., tj. niemal dokładnie w 260. rocznicę jego powstania. Dwie grupy naszych słuchaczy (o godz. 9 i 10) miały możliwość odbycia lekcji teatralnych pn. „Za kulisami”.
Zwiedzanie Teatru Narodowego – lekcja teatralna „Za kulisami”
W szczegółowym zwiedzaniu i odkrywaniu tajemnic tego najstarszego i chyba najpiękniejszego polskiego teatru towarzyszyły nam przemiłe edukatorki, które ze swadą opowiadały o jego historii i kulisach. Odwiedziliśmy wszystkie sceny Teatru, łącznie z pobytem na scenie głównej im. Wojciecha Bogusławskiego i w rekwizytorni. Ogrom sceny i rozwiązania techniczne dające olbrzymie możliwości różnorodnego jej wykorzystania zrobiły na nas ogromne wrażenie.
Spotkanie z aktorami Teatru Narodowego
Teatr przygotował dla nas niespodziankę w postaci spotkania ze znanymi aktorami – etatowymi członkami zespołu teatralnego. Pierwszą grupę zaszczycił swoją obecnością Marek Barbasiewicz, zaś drugą Mirosław Konarowski. Obaj aktorzy, przedstawiciele naszego pokolenia, opowiadali o swoich doświadczeniach, przygotowaniach do roli i magii teatru. Szkoda, że spotkania były krótkie, gdyż mieliśmy jeszcze mnóstwo pytań do obu Panów.
Historia Teatru Narodowego – od Stanisława Augusta Poniatowskiego do dziś
Przed Narodowym stoi pomnik patrona Teatru Wojciecha Bogusławskiego. Choć uznawany on jest za „ojca teatru polskiego” i ma wielkie zasługi dla rozwoju sceny polskiej, to nie założył Teatru Narodowego. Twórcą był ostatni król Polski Stanisław August Poniatowski. W dniu 19 listopada 1765 roku Aktorowie Jego Królewskiej Mości dali premierę „Natrętów” Józefa Bielawskiego, komedii będącej swobodną przeróbką z Moliera. Powyższą datę obchodzimy jako rocznicę powstania Teatru Narodowego.
Siedziby Teatru Narodowego i budowa Teatru Wielkiego
Teatr miał kilka siedzib i dopiero w 1825 r., w sześćdziesiątą rocznicę powstania Teatru Narodowego, rozpoczęto przy placu Marywilskim (później Ratuszowy, obecnie Teatralny) budowę nowego dużego reprezentacyjnego teatru, zaprojektowanego przez Antonia Corazziego. Teatr Wielki (pod zaborami nie można było używać nazwy Narodowy) otwarto w lutym 1833 r. „Cyrulikiem sewilskim”.
Pożary i odbudowy Teatru Narodowego w Warszawie
Losy Teatru Narodowego były bardzo burzliwe, kilkukrotnie wybuchały w nim pożary. Teatr spłonął również częściowo podczas bombardowań we wrześniu 1939 roku, doszczętnie zaś – w czasie planowej akcji burzenia Warszawy, przeprowadzonej przez nazistów po upadku Powstania Warszawskiego jesienią 1944 roku. Po wojnie Teatr Narodowy odbudowano stosunkowo szybko siłami wojska. Pierwsza powojenna premiera miała miejsce 13 grudnia 1949 roku.
Kilka dekad później, w marcu 1985 roku, na skutek zwarcia w instalacji elektrycznej, Teatr Narodowy spalił się już po raz piąty w swej historii. Odrodzenie Teatru nastąpiło 19 listopada 1997 roku, kiedy Narodowy wznowił działalność w swojej siedzibie uroczystą premierą „Nocy listopadowej” Stanisława Wyspiańskiego w reżyserii Jerzego Grzegorzewskiego. Tym razem zrobiono wszystko, by w przyszłości uniknąć ryzyka pożaru.
Nowy budynek techniczny i sceny przy ul. Wierzbowej
W trakcie odbudowy Teatru został zbudowany nowy budynek techniczny przy ul. Wierzbowej 3. W nowym budynku znajdują się pozostałe dwie sceny Teatru Narodowego: scena „Przy Wierzbowej” im. Jerzego Grzegorzewskiego i scena „Studio”, a także mieszczą tu się m.in. magazyny dekoracji i rekwizytów, pracownie produkcji dekoracji, pokoje gościnne dla aktorów i całe zaplecze techniczno-eksploatacyjne Teatru.
Oba budynki – stary i nowy – łączy podziemne przejście (tunel) pod ulicą Wierzbową, służące jako droga do transportu dekoracji. Przez ok. 20 lat (od 2004) tunel był wykorzystywany jako czwarta scena Teatru pod nazwą „Pod Wierzbową”. Grano tam spektakl „Duszyczka”, oparty na poematach Tadeusza Różewicza w reżyserii J. Grzegorzewskiego.
Teatr Narodowy dziś – siedziba i dyrekcja
Po 260 latach od utworzenia Teatru Narodowego rezyduje on w swojej historycznej siedzibie przy Placu Teatralnym 3. Od jesieni 2025 r. nowym dyrektorem placówki jest znany reżyser Jan Klata.
Wrażenia uczestników zwiedzania Teatru Narodowego
Uczestnicy lekcji teatralnych byli bardzo zadowoleni z możliwości zwiedzenia miejsc, do których do tej pory nie mieli dostępu. Szczególne wrażenie zrobiła na nas piękna, olbrzymia scena główna i tunel pod ul. Wierzbową, o istnieniu którego niewielu z nas miało pojęcie. Bliskie obcowanie ze sztuką sprawiło nam ogromną frajdę.
Opracowała: Ewa Wasińska
