W dniu 22 listopada 2025 roku, podczas wyjątkowo sprzyjającej jak na tę porę roku pogody, Słuchaczki UTW AWF w Warszawie wybrały się na wycieczkę po urokliwych terenach Puszczy Kampinoskiej.

Spacer odbył się w ramach projektu Ciało i Umysł w Ruchu współfinasowanego ze środków  Miasta st. Warszawy

Delikatne, późnojesienne słońce oświetlało drzewa pozbawione już większości liści, a przejrzyste powietrze pozwalało w pełni docenić ciszę i naturalny rytm puszczańskiego krajobrazu.

Trasa spaceru wiodła od zbiornika wodnego „Mokre Łąki” w Truskawiu, przez Hornówek i Lipków, aż do miejscowości Laski.

Pierwszym punktem wyprawy był zbiornik „Mokre Łąki”, położony w bezpośrednim sąsiedztwie gminnej oczyszczalni ścieków w Truskawiu.

Do zbiornika doszłyśmy specjalnie utworzoną Aleją Pamięci wysadzoną małymi dębami poświęconymi osobom zasłużonym dla lokalnej społeczności i dla Polski.

Widok jeziora wprawił nas w zachwyt. Tafla jeziora lśniła w promieniach słońca, które miękko opadały na wodę, wydobywając z niej srebrzyste i złote refleksy. Światło podkreślało spokojne piękno tego miejsca, sprawiając, że jezioro wyglądało niczym żywy obraz natury.

Brzegi zbiornika zachwycały dzikością i naturalnością – porośnięte trawami i otulone zielenią pobliskich borów, tworzyły harmonijną całość z otaczającym krajobrazem.

Pośrodku jeziora znajdowała się niewielka wyspa, na której można było dostrzec ptaki, spokojnie odpoczywające lub krążące nad wodą. Zauważyłyśmy także ślady bytności bobrów, obgryzione drzewo na brzegu było cichym, lecz wyraźnym dowodem, że lasy te tętnią życiem również wtedy, gdy człowieka nie ma w pobliżu.

„Mokre Łąki” urzekły nas swoją ciszą, światłem i dzikością – miejscem, w którym natura pokazuje się w całej swojej prostocie i pięknie, pozostawiając w pamięci obraz spokoju i harmonii.

Historia powstania zbiornika „Mokre Łąki”.

Zanim rozpoczęto budowę zbiornika zostało opracowane studium projektowe dotyczące odprowadzania wód na teren Kampinoskiego Parku Narodowego. Wody te miały bowiem wpadać bezpośrednio do Kanału Zaborowskiego, który, wpadając dalej do Kanału Łasica, płynie przez niemal cały teren Parku. Dlatego władze KPN-u postawiły warunek, że oczyszczone ścieki muszą spełniać II klasę czystości.

W 2005 roku na mocy porozumienia pomiędzy Kampinoskim Parkiem Narodowym a gminą Izabelin przystąpiono do budowy zbiornika „Mokre Łąki”, którą ukończono w maju 2007 roku.

Zbiornik ten powstał jako element systemu retencyjno – oczyszczającego, który ma na celu poprawę jakości odprowadzonych wód oraz zwiększenie bioróżnorodności w tej części Kampinoskiego Parku Narodowego. Jego utworzenie było odpowiedzią na potrzebę ochrony lokalnych ekosystemów wodnych i bagiennych, a także stabilizacji poziomu wód gruntowych, tak ważnego dla życia wielu gatunków roślin i zwierząt.

Z czasem „Mokre Łąki” stały się istotnym siedliskiem dla licznych gatunków ptaków wodno-błotnych, płazów oraz bezkręgowców. Wśród trzcin można dostrzec czaplę siwą, zimorodka czy bąka, a w spokojnych wodach rozwijają się populacje żab, traszek i owadów wodnych.

Zbiornik działa również jak naturalny filtr – roślinność bagienna zatrzymuje i neutralizuje część zanieczyszczeń, co pozytywnie wpływa na stan ekologiczny całego obszaru.

Z „Mokrych Łąk” trasa prowadziła do Hornówka, miejscowości o genezie sięgającej XIX wieku, która początkowo funkcjonowała jako niewielka osada rolnicza, silnie związana z pobliskim Lipkowem. Z czasem Hornówek przekształcił się w miejscowość letniskową, a później podmiejską, korzystając z bliskości Puszczy Kampinoskiej oraz dogodnego położenia względem Warszawy.

W centrum Hornówka, przy pętli autobusowej, znajduje się kamień poświęcony polskiej rodzinie   rozstrzelanej przez Niemców w czasie II wojny światowej za ukrywanie Żydów.

Kolejnym etapem wycieczki był Lipków, malowniczo położona miejscowość na skraju Puszczy Kampinoskiej, posiadająca bogatą i wielowątkową historię, która splata w sobie dziedzictwo ziemiańskie, działalność rzemieślniczą oraz ślady obecności wybitnych postaci polskiej kultury. Dzieje wsi sięgają XVIII, kiedy należące tu ziemie zaczęły przechodzić w ręce znaczących rodów szlacheckich i ziemiańskich.

Jednym z najbardziej znanych właścicieli i zarazem twórców lokalnego dziedzictwa był Jakub Paschalis Jakubowicz – przedsiębiorca i człowiek o szerokich kontaktach handlowych. Jego działalność pozostawiła po sobie trwały ślad w postaci funkcjonującej w Lipkowie wytwórni pasów kontuszowych. Tutejsze warsztaty produkowały wysokiej jakości pasy szlacheckie, nawiązujące do tradycji wschodnich i chętnie były noszone przez polską szlachtę w XVIII i na początku XIX wieku. Wyroby te słynęły z kunsztu, bogatej ornamentyki i trwałości, a ich wytwarzanie stało się jednym z symboli dawnego Lipkowa.

Najważniejszym zabytkiem miejscowości jest klasycystyczny dwór z końca XVIII wieku (dziś pełniący funkcję plebanii), stanowiący niegdyś centrum życia majątku. Uzupełnia go kościół św. Rocha, ufundowany przez Jakuba Paschalisa Jakubowicza i utrzymany w stylistyce klasycystycznej. Oba obiekty tworzą spójną część lokalnego dziedzictwa kulturowego. Obecnie trwa remont i modernizacja zabytkowych budynków.

Z Lipkowem wiąże się również postać Henryka Sienkiewicza, który odwiedzał tę miejscowość w czasach, gdy bywał gościem w okolicznych dworach. Tradycja głosi, że autor „Trylogii” inspirował się tutejszymi okolicami oraz historią pobliskich rodów przy tworzeniu niektórych scen swoich powieści. Dwór w Lipkowie stał się tłem literackim dla epizodów z „Ogniem i mieczem”, nadając tej spokojnej mazowieckiej wsi dodatkowego, kulturowego wymiaru.

Przez Lipków przepływa niewielki, lecz urokliwy strumień zwany Lipkowską Wodą. Jego bieg zasila lokalne bagna i łąki, tworząc dogodne warunki dla rozwoju roślinności hydrofilnej (lilie wodne, grążele, rdestnice, turzyce błotne) i stanowiąc ważne źródło wody dla licznych mieszkańców puszczy. Wzdłuż koryta strumienia rosną olchy, wierzby i trawy typowe dla siedlisk podmokłych.

Po dotarciu do Lipkowa pod wiatą na polanie rekreacyjno-piknikowej zrobiłyśmy krótką przerwę przeznaczoną na odpoczynek i posiłek.

Ostatnim etapem trasy była miejscowość Laski, położona tuż przy wschodnim skraju Puszczy Kampinoskiej. Miejscowość ta znana jest przede wszystkim z Zakładu dla Niewidomych prowadzonego przez Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi, ale również z wyjątkowego otoczenia przyrodniczego. Piaszczyste wydmy, przeplatające się z borami sosnowymi, tworzą charakterystyczny krajobraz, typowy dla obszarów powstałych na dawnych terenach polodowcowych i dawnych korytach rzecznych.

Wycieczka ta była dla nas nie tylko okazją do aktywnego wypoczynku w pięknych okolicznościach przyrody, lecz także do poznania bogatej historii miejscowości położonych na obrzeżach Kampinoskiego Parku Narodowego. Trasa, prowadząca od ekologicznego zbiornika „Mokre Łąki” przez Hornówek i Lipków aż do Lasek, ukazała różnorodność krajobrazów, siedlisk oraz kulturowego dziedzictwa regionu. Późnojesienne światło, spokój puszczańskich duktów oraz obecność dzikiej fauny i flory sprawiły, że wędrówka była wyjątkowym doświadczeniem, pozwalającym w pełni docenić bogactwo Kampinosu.

Autobusem linii 210 wróciłyśmy do Metra Młociny.

Opracowała: Maria Wojnarowska.