UTW AWF Warszawa

Spacer po Puszczy Kampinoskiej    12-10-2019.

Kolejny już raz byliśmy na spacerze w Puszczy Kampinoskiej w dniu 12 października 2019 roku. Puszcza przedstawiła nam się w nowej odsłonie, w kolorach pięknej złotej jesieni.

Kolor zielony, złoty i żółty mieszał się z kolorem czerwieni i brązu. Świeciło w tym dniu słońce, które najbardziej podkreślało kolor żółty.

Trasa spaceru wiodła z Cmentarza w Palmirach poprzez Mogilny Mostek, uroczysko Młyńsko, Szczukówek do Dziekanowa Leśnego.

Liczną grupą wyruszyliśmy autobusem nr 800 z Metra Młociny do Palmir. W miesiącu czerwcu br. roku zwiedzaliśmy z przewodnikiem Muzeum Pamięci Narodowej i Cmentarz, a podczas tego spaceru przeszliśmy ścieżkę dydaktyczną ”Wokół Palmir”.

Długość ścieżki wynosi 1700 metrów. Na niej znajduje się 9 tablic zawierających informacje na temat przyrody oraz zmian zachodzących w procesach tworzenia i kształtowania się rzeźby powierzchni ziemi w zależności od zmieniających się warunków środowiskowych na terenie Puszczy Kampinoskiej. Przedstawione jest również w jaki sposób przyroda walczyła i adoptowała się na nowo powstałych terenach bagiennych i wydmowych.

Na terenie ścieżki przyroda przeplata się z historią związaną z tragicznymi wydarzeniami II wojny światowej. W latach 1929 – 1939 pod Palmirami powstały obiekty Wojskowej Składnicy Amunicji, gdzie przechowywane były rezerwy amunicji i broni na wypadek wojny z Sowietami. Teren ogrodzony był wysokim na 2,5 metra ogrodzeniem z drutu kolczastego. Wybudowanych było szesnaście bocznic kolejowych połączonych z dworcem Warszawa Gdańska. Wzdłuż torowisk zbudowano kilkaset magazynów amunicyjnych. Długość torów z 16 torowiskami wynosiła 36 km. We wrześniu 1939 roku Niemcy zbombardowali składnicę. Zniszczeniu uległy 3 magazyny, z pozostałych Polacy wywieźli ocalałe składy amunicji do Warszawy i Modlina. Niemcy rozebrali niemal do fundamentów magazyny i usunęli szyny kolejowe w pierwszych miesiącach wojny.

Po krótkiej przerwie przeznaczonej na odpoczynek oraz posiłek kontynuowaliśmy spacer wzdłuż torfowiska Długie Bagno. Jest to największe torfowisko na terenie puszczy i zajmuje powierzchnię 18,62 ha. W latach 1921-1924 bagno zniszczono, eksploatując torf do głębokości 3m.

Po utworzeniu w 1959 roku Kampinoskiego Parku Narodowego zaprzestano wydobywać torf i zaczęła następować szybka regeneracja środowiska. W latach 2002-2016 prowadzone były badania dotyczące procesu zarastania torfowiska drzewami. Największy przyrost drzew ze względu na małe opady deszczu nastąpił do 2008 roku. Proces ten został zahamowany w 2009 i 2010 roku, a  spowodowany był podtopieniami korzeni i obumieraniem drzew. Do 2016 roku obumarły wszystkie drzewa, a obecnie ze względu na niskie opady następuje duży przyrost brzozy białej i czarnej.

Przechodząc wzdłuż torfowiska Długie Bagno i słysząc szum liści poruszanych przez wiatr weszliśmy w duży obszar ochrony ścisłej ”Sieraków” obejmującej ponad 1200 ha powierzchni. Rezerwat przyrody został utworzony w 1937 roku dzięki staraniom prekursora ochrony Puszczy Kampinoskiej, profesora Romana Kobendzy.

Idąc szlakiem czerwonym w kierunku Mogilnego Mostka widzieliśmy pozostałości filarów bramy wejściowej do magazynów amunicji.

Nazwa Mogilny Mostek wiąże się ze starą legendą o ukrytej pod nim mogile. ”Dawno temu do karczmy we wsi Pociecha zaszedł wędrowiec. Został ugoszczony, poczęstowany posiłkiem i przenocowany. Następnego dnia rankiem, a była to niedziela, córka karczmarza wybierała się do kościoła w Łomnie. Wędrowiec pożegnał się wcześnie i poszedł przed siebie. Czekał na kobietę w pobliżu mostka na śródleśnej strudze. Tam ją napadł, obrabował i zamordował, a ciało przykrył ściągniętymi naprędce gałęziami”.

Na pamiątkę niewinnej ofiary zbrodni, przechodzący tędy podróżni zostawiali przy mostku jedną  gałąź. Raz w roku na wiosnę  podpalano gałęzie, aby się dusza (nie wiadomo, czy zbrodniarza, czy ofiary) oczyściła z grzechów. Legendę tę zapisał w 1848 roku Kazimierz Wójcicki, znawca i etnograf Puszczy Kampinoskiej.

Niektóre z nas  nawiązując do tej tradycji, po przejściu przez mostek złożyły  na istniejącym już stosie gałązki.

W pobliżu mostka znajduje się wiata i tam zrobiliśmy sobie  krótką przerwę na odpoczynek oraz podziwialiśmy piękne okazy grzybów (podgrzybków, prawdziwków) zebranych na trasie spaceru przez Uczestniczki wycieczki. Po drodze spotykaliśmy również piękne okazy muchomorów czerwonych.

Dalsza trasa spaceru przebiegała w pobliżu gajówki Młyńsko, bardzo urokliwego fragmentu wycieczki. Droga prowadzi pograniczem terenów bagiennych i wydmowych. W powszedni dzień, gdy ruch turystyczny jest niewielki, można tu spotkać zimową porą łosie, dziki, sarny i lisy. Przedwiośniem z głębi bagien dochodzą fanfary żurawi, a wiosną słychać śpiewy ptaków.

Na dalszym odcinku po lewej stronie widzieliśmy w pewnym oddaleniu wieś Sadówkę. Kilkanaście lat temu tereny uprawne dochodziły tu do samego szlaku. Obecnie na wykupionych przez KPN gruntach rośnie las.

Doszliśmy do długiej i wąskiej grobli, która doprowadziła nas  do uroczyska Szczukówek. Miejsca, gdzie rozchodzą się szlaki turystyczne: zielony na uroczysko ”Na Miny” i czerwony na ”Mogilny Mostek”.

Tu znajduje się kamień poświęcony pamięci Andrzeja Zboińskiego, założyciela i długoletniego prezesa Klubu Górskiego ”Matragona”. Był On himalaistą i pomysłodawcą Zimowego Rajdu na Orientację oraz najważniejszej imprezy – Pieszego Maratonu w Puszczy Kampinoskiej organizowanego od 1974 roku.

Trzeci i ostatni odpoczynek pod wiatą i z bagażem wspaniałych wrażeń oraz dotlenieni zapachami olejków eterycznych  sosny i  zapachami grzybni doszliśmy do pętli autobusu 150 w Dziekanowie Leśnym.

Dziekanów Leśny jest to wieś założona w XIX wieku jako kolonia na zasadach osadnictwa mennonickiego. W związku z osadnictwem niemieckim i holenderskim nazywana była Dziekanowem Niemieckim. Do 1945 roku we wsi dominowała protestancka ludność niemiecko-języczna.

W okresie międzywojennym w 1927 roku zbudowano tu linię kolejowa łączącą Palmiry z Warszawą. Miejscowość zyskała pewne znaczenie jako podmiejskie letnisko.

W czasie II wojny światowej 18 września 1944 roku na tych terenach rozbił się amerykański bombowiec B-17G  niosący pomoc powstańcom w Warszawie (8 osób z załogi zginęło, 2 Niemcy wzięli do niewoli).

Obecnie w dawnych budynkach Wojskowej Szkoły Przeciwgazowej, gdzie w czasie wojny budynki służyły Niemcom, między innymi jako magazyny i warsztaty mieści się szpital pediatryczny.

Pętla autobusowa, która zlokalizowana jest przy szpitalu, to miejsce po dawnej stacji kolejowej, natomiast nasyp kolejowy, to wyjścia na puszczańskie szlaki turystyczne:

1. Kampinoski Szlak Rowerowy (wokół Kampinoskiego Parku Narodowego    -  144,5 km)

2. Południowy Szlak Leśny (Dziekanów Leśny-Kampinos-Granica-Żelazowa Wola - 56,1 km  szlak

    zielony)

3. Główny Szlak Puszczy Kampinoskiej (Dziekanów Leśny-Wiersze-Brochów – 55,8 km  szlak

    czerwony).

Autobusem 150 wróciliśmy do Metra Młociny.

Opracowała Maria Wojnarowska.