W dniu 9 maja 2026 roku Seniorzy z Uniwersytetu Trzeciego Wieku Akademii
Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie wybrali się na
wycieczkę do Parku Kultury w Powsinie i Lasu Kabackiego im. Stefana
Starzyńskiego.
Pogoda od samego rana dopisywała – świeciło słońce, a ciepłe promienie
zachęcały do spaceru i odkrywania uroków podwarszawskiej przyrody. Liczną
grupą zebraliśmy się na pętli autobusowej przy stacji metra Wilanowska, skąd
autobusem linii 519 udaliśmy się do Powsina – miejsca od lat kojarzonego z
wypoczynkiem mieszkańców Warszawy.
Pierwszym etapem naszej wycieczki był spacer po Parku Kultury w Powsinie,
którego powierzchnia wynosi około 50 hektarów.
Park Kultury ma swoje korzenie w historii terenów należących niegdyś do
podwarszawskiej wsi Powsin, której dzieje sięgają średniowiecza.
Obszary dzisiejszego parku przez wieki pozostawały w rękach różnych właścicieli
ziemskich – początkowo były to dobra należące do szlachty mazowieckiej, a
później przechodziły w ręce instytucji kościelnych i rodów magnackich, takich jak
Jan III Sobieski czy później Stanisław Kostka Potocki. Tereny Powsina miały
wówczas głównie charakter rolniczy – funkcjonowały tu pola uprawne, łąki oraz
lasy.
Idea utworzenia parku rekreacyjnego w tym miejscu pojawiła się w XX wieku,
szczególnie w okresie powojennym, gdy Warszawa intensywnie się rozbudowywała
i potrzebowała nowych przestrzeni wypoczynkowych dla mieszkańców.
Park Kultury w Powsinie oficjalnie powołany został w latach 70 XX wieku jako
element większej koncepcji zagospodarowania południowych obrzeży miasta. Jego
powstanie było związane z rozwojem pobliskiego Ogrodu Botanicznego PAN w
Powsinie, co dodatkowo wzmacniało walory przyrodnicze i edukacyjne całego
obszaru.
Głównym celem powołania Parku Kultury było stworzenie ogólnodostępnej
przestrzeni rekreacyjnej dla mieszkańców południowej Warszawy i okolic.
Założenia obejmowały: zapewnienie miejsca wypoczynku na świeżym powietrzu,
rozwój infrastruktury sportowej i rekreacyjnej, ochronę walorów przyrodniczych tego
obszaru, organizację wydarzeń kulturalnych i plenerowych. Park miał pełnić funkcję
„zielonego zaplecza” miasta – miejsca, gdzie można odpocząć od miejskiego
zgiełku, a jednocześnie korzystać z różnych form aktywności.
Na terenie Parku Kultury znajdują się obiekty do uprawiania sportu i rekreacji, takie
jak: basen (sezonowy), korty tenisowe, kręgielnia, minigolf, siłownia plenerowa,
park linowy, szlaki turystyczne. Dla dzieci natomiast są nowoczesne place zabaw,
na małej scenie w okresie letnim organizowane są spektakle.

Po zrobieniu grupowego zdjęcia na terenie Parku Kultury kontynuowaliśmy spacer
szlakiem zielonym do Ogrodu Botanicznego Polskiej Akademii Nauk w Powsinie.
Pierwsze pomysły stworzenia dużego ogrodu botanicznego dla Warszawy pojawiły
się już w 1928 roku, kiedy profesorowie Bolesław Hryniewiecki i Roman Kobendza
zaproponowali taką inicjatywę. Projekt jednak nie został wtedy zrealizowany.
Po II wojnie światowej wrócono do tej idei – powstały nowe koncepcje i program
naukowy ogrodu, rozwijany w latach 50 i 60 XX wieku.
Przełom nastąpił w latach 70, bo w 1974 roku oficjalnie powołano ogród jako
jednostkę Polskiej Akademii Nauk i rozpoczęto zagospodarowywanie terenu w
Powsinie i tworzenie kolekcji roślin. W latach 1978 – 1990 intensywnie rozwijano
nasadzenia i infrastrukturę.
Początkowo ogród był dostępny tylko dla naukowców. Dopiero w 1990 roku otwarto
go dla zwiedzających, dzięki temu stał się popularnym miejscem spacerów i
edukacji przyrodniczej. Dziś zajmuje około 40 hektarów powierzchni i pełni ważną
rolę w ochronie różnorodności biologicznej.
W rosarium (ogrodzie różanym), pod pięknym platanem zrobiliśmy krótką przerwę
przeznaczoną na posiłek i odpoczynek i dalej kontynuowaliśmy zwiedzanie ogrodu.
Spacer był dla nas prawdziwą przyjemnością. Mogliśmy podziwiać bogate kolekcje
drzew, krzewów i kwiatów pochodzących z różnych stron świata. Szczególne
wrażenie robiły kolorowe rabaty jeszcze kwitnących magnolii, rozkwitających
rododendronów oraz rozległe alejki prowadzące przez malownicze zakątki ogrodu z
kwitnącymi w pięknych kolorach kwiatami na drzewach i krzewach.
Wielkie zainteresowania wzbudziła w nas kolekcja roślin tropikalnych i
subtropikalnych znajdująca się w oranżerii – to gatunki pochodzące ze strefy
zwrotnikowej i podzwrotnikowej, gdzie panuje klimat ciepły z łagodnymi zimami.
Podziwialiśmy cytrusy (największa kolekcja w Polsce), palmy, kamelie japońskie,
drzewa figowe, oliwki, bananowce, sagowce, paprocie, agawy, wilczomlecze,
draceny i aloesy.
Podczas zwiedzania parku odwiedziliśmy również zabytkową willę Janówek. Pobyt
w willi był dla naszej grupy seniorów wyjątkowym i niezwykle inspirującym
przeżyciem.
Mieliśmy ogromne szczęście, ponieważ oprowadzała nas pani kustosz, która z
wielką pasją opowiedziała historię rodziny Fangorów mieszkających w tej willi w
latach 1928 – 1949. Dzięki jej barwnym opowieściom mogliśmy lepiej poznać
młodzieńcze lata wybitnego malarza Wojciecha Fangora (1922-2015) oraz
atmosferę artystycznego domu, zwanego Fangorówką. Największe wrażenie zrobił
na nas plafon „Plejada” namalowany w 1943 roku przez młodego jeszcze artystę w
salonie rodzinnej willi Janówek. To niezwykłe dzieło, utrzymane w stylistyce
mitologicznej i rokokowej, zachwyca delikatnością oraz kunsztem wykonania. Pani
kustosz opowiadała, że był to jeden z pierwszych monumentalnych projektów
Fangora, który później zdobył światową sławę jako wybitny przedstawiciel
op-artu (sztuki optycznej). Z zainteresowaniem słuchaliśmy również informacji o
artystycznych projektach Wojciecha Fangora związanych z II linią warszawskiego
metra, gdzie stworzył charakterystyczne kompozycje i identyfikację wizualną stacji.

Jego sztuka do dziś zachwyca mieszkańców Warszawy i turystów, łącząc
nowoczesność z niepowtarzalnym stylem artysty.
Obecnie dworek pełni funkcję galerii sztuki, miejsca spotkań kulturalnych i
koncertów. Od ćwierćwiecza na przełomie maja i czerwca na tarasie przed willą
odbywa się Międzynarodowy Festiwal Pianistyczny Floralia Muzyczne – Muzyka w
Kwiatach, do udziału w których zapraszani są wybitni artyści scen światowych.
Po długim spacerze odpoczywaliśmy w kawiarence znajdującej się na terenie
ogrodu. Był to czas na rozmowy, wspomnienia i chwilę relaksu przy kawie.
Na zakończenie spaceru część uczestników wróciła autobusem linii 139 do stacji
metra Kabaty, natomiast pozostała grupa wybrała się jeszcze na spacer przez Las
Kabacki.
Historia Lasu Kabackiego sięga bardzo odległych czasów. Teren ten jest
pozostałością dawnej Puszczy Mazowieckiej, która kiedyś pokrywała ogromne
obszary Mazowsza.
W średniowieczu przez ten obszar przebiegał ważny szlak handlowy tzw. Trakt
Czerski, którym transportowano m.in. bursztyn.
Od XVII wieku las stał się częścią dóbr wilanowskich, czyli rozległego kompleksu
ziemskiego należącego do polskiej arystokracji. Na przestrzeni wieków Las Kabacki
wielokrotnie zmieniał właścicieli, w wieku XVII i XVIII należał do rodziny Sobieskich
(król Jan III Sobieski), następnie przejęły go rody Potockich, Lubomirskich.
Przełomowym momentem był rok 1938, kiedy prezydent Warszawy Stefan
Starzyński doprowadził do wykupienia lasu przez miasto od ostatniego właściciela
– hrabiego Adama Branickiego. Dzięki temu uniknął on parcelacji pod zabudowę i
został udostępniony mieszkańcom. Od 1938 roku należy do miasta stołecznego
Warszawy.
W 1980 roku utworzono tu rezerwat „Las Kabacki im. Stefana Starzyńskiego”
obejmując teren ochroną prawną. Powierzchnia lasu to około od 900 do 925
hektarów.
Las Kabacki, to jeden z największych kompleksów leśnych południowej Warszawy
objęty ochroną jako rezerwat przyrody. Las ten od wielu lat stanowi ulubione
miejsce spacerów dla mieszkańców Ursynowa i stolicy.
Spacer leśnymi alejkami był pięknym zakończeniem całego dnia. Wiosenna zieleń,
śpiew ptaków i cisza lasu pozwoliły nam odpocząć od miejskiego zgiełku i jeszcze
pełniej poczuć uroki natury.
Wycieczka do Powsina i Lasu Kabackiego była nie tylko okazją do poznania historii
i przyrody tych miejsc, ale także do wspólnego spędzenia czasu w serdecznej
atmosferze. Słoneczna pogoda, piękne krajobrazy i dobre towarzystwo sprawiły, że
dzień ten na długo pozostanie w pamięci uczestników.

Opracowała: Maria Wojnarowska.