Reminiscencja ze spaceru po Puszczy Kampinoskiej w dniu 18 października 2025 roku
Wycieczka Seniorek UTW AWF w Warszawie
W dniu 18 października 2025 roku grupa Seniorek z UTW AWF w Warszawie wybrała się na pieszą wycieczkę po Puszczy Kampinoskiej, jednym z najpiękniejszych i najbardziej symbolicznych miejsc Mazowsza. Chociaż od rana pogoda nie sprzyjała wędrówce, z nieba nieustannie padał deszcz, a powietrze było ciężkie i przesycone wilgocią, mimo to postanowiłyśmy wyruszyć w zaplanowaną trasę, by poznać przyrodę Kampinoskiego Parku Narodowego i historię miejsc, w których losy natury splatają się z dramatycznymi wydarzeniami XX wieku.
Plan trasy wycieczki
Plan naszej trasy obejmował: Palmiry-wieś, Janówek, Kamień Orlika, Palmiry-Muzeum, Pociechę i Truskaw. Ze względu na niesprzyjającą pogodę i coraz bardziej błotniste ścieżki, zakończyłyśmy wycieczkę po dotarciu do Muzeum w Palmirach, pomijając dalszy odcinek.
Palmiry – historia i pamięć narodowa
Wycieczkę rozpoczęłyśmy we wsi Palmiry, położonej na północno-wschodnim skraju Puszczy Kampinoskiej. Wieś powstała w XIX wieku, a nazwę nadał jej dzierżawca majątku Łomna, Antoni Trębicki, na pamiątkę archeologicznych odkryć w syryjskiej Palmyrze.
Palmiry, to miejsce szczególne znane z tragicznej historii. W pobliskich lasach w latach 1939-1941 Niemcy dokonywali masowych egzekucji Polaków. Zginęło tu ponad 1700 osób, wśród których byli przedstawiciele polskiej inteligencji, duchowieństwa i działacze społeczni. Wśród ofiar znaleźli się m.in. Maciej Rataj, marszałek Sejmu II RP oraz Janusz Kusociński, złoty medalista olimpijski z Los Angeles z 1932 roku.
Szlaki turystyczne Puszczy Kampinoskiej
Ze wsi Palmiry odchodzą dwa piesze szlaki turystyczne:
- Szlak żółty im. Antoniego Trębickiego (1764–1834) propagatora nowoczesnych form gospodarki rolnej. Trasa szlaku prowadzi ze wsi Palmiry do Mogilnego Mostka.
- Szlak czarny im. Kazimierza Wójcickiego (1807–1879) autora powieści o folklorze. Trasa szlaku prowadzi ze wsi Palmiry do Truskawia.
Idąc szlakiem czarnym w kierunku Janówka zatrzymałyśmy się przy kamieniu pamiątkowym, który poświęcony jest prof. Eugeniuszowi Bernadzkiemu (1930–2016). Był profesorem nauk leśnych, nauczycielem akademickim w SGGW w Warszawie oraz członkiem Rady Naukowej Kampinoskiego Parku Narodowego w latach 1989–2016. Profesor Bernadzki wspierał rozwój nauk leśnych, działalność badawczą i ochronę dotyczącą lasów i przyrody, co przekładało się na ideę ochrony Puszczy Kampinoskiej poprzez zaangażowanie w prace Rady Naukowej KPN.
Janówek – ślady historii
Po zrobieniu zdjęcia przy kamieniu pamiątkowym ruszyłyśmy dalej wzdłuż tego samego szlaku, aż dotarłyśmy do Janówka, niewielkiej osady położonej wśród sosnowych borów. Ta niewielka, leśna osada w czasie II wojny światowej była terenem działań oddziałów Armii Krajowej.
Kamień Orlika – miejsce bohaterstwa
Kolejnym punktem naszej trasy był Kamień Orlika – pomnik upamiętniający bohaterstwo plutonowego Edmunda Orlika, dowódcy plutonu tankietek, który 18 września 1939 roku stoczył w Puszczy Kampinoskiej zwycięski bój z niemieckimi czołgami. W tym miejscu plutonowy Edmund Orlik i jego żołnierze zniszczyli trzy niemieckie pojazdy, zadając przeciwnikowi poważne straty. Było to jedno z pierwszych w historii starć, w których polski pancernik pokonał czołgi przeciwnika.
Mimo, że deszcz nie ustawał postanowiłyśmy zatrzymać się w tym miejscu i oddać chwilę refleksji nad losem młodych ludzi walczących o wolność.
Otoczenie Kamienia Orlika stanowił bór sosnowy, typowy dla Puszczy Kampinoskiej. Wśród drzew rosły wrzosy, jałowce i krzewy borówek, a gdzieniegdzie pojawiały się jarzębiny z czerwonymi owocami. Na wilgotnej ściółce dostrzegałyśmy ślady dzików, a między mchami wyrastały grzyby.
Muzeum – Miejsce Pamięci Palmiry
Po pół godzinnym marszu dotarłyśmy do Muzeum – Miejsca Pamięci Palmiry, położonego tuż przy Cmentarzu-Mauzoleum. Z radością schroniłyśmy się w nowoczesnym budynku, gdzie mogłyśmy ogrzać się, napić się kawy i obejrzeć ekspozycję poświęconą losom ofiar niemieckich zbrodni.
Podczas zwiedzania miałyśmy okazję spotkać uczestników 65 Centralnego Zlotu Młodzieży PTTK „Palmiry”, zorganizowanego z okazji 105 rocznicy Bitwy Warszawskiej 1920 roku, 80 rocznicy zakończenia II wojny światowej oraz oddania hołdu poległym i pomordowanym w czasie II wojny światowej, w tym szczególnie ofiar pochowanych na Cmentarzu w Palmirach. Obecność młodych turystów w strojach organizacyjnych wniosła do tego miejsca wyjątkowy, uroczysty nastrój. Zlot miał na celu nie tylko upamiętnienie ważnych rocznic, ale również promowanie turystyki, krajoznawstwa, postaw patriotycznych i szacunku dla historii. Spotkanie z młodzieżą przypomniało nam, jak istotne jest przekazywanie pamięci o przeszłości kolejnym pokoleniom.
Podsumowanie wycieczki
Z powodu nieustającego deszczu i coraz trudniejszych warunków na szlaku, zrezygnowałyśmy z dalszej wędrówki w kierunku Pociechy i Truskawia. Mimo to wycieczka była niezwykle udana, dostarczyła nam wiedzy, wzruszeń i niezapomnianych wrażeń.
Puszcza Kampinoska okazała się nie tylko miejscem o wyjątkowych walorach przyrodniczych, ale również żywym pomnikiem historii. W deszczu, ciszy i jesiennym półmroku można było poczuć powagę i szacunek dla przeszłości, a jednocześnie zachwyt dla potęgi przyrody.
Autobusem linii 800 wróciłyśmy do Metra Młociny.
Opracowała: Maria Wojnarowska
